Za nami dwa intensywne dni rozmów o przyszłości polskiej nauki i szkolnictwa wyższego w wymiarze międzynarodowym. W AGH spotkali się przedstawiciele środowiska akademickiego, administracji publicznej, instytucji finansujących naukę, agencji, partnerów zagranicznych oraz eksperci zaangażowani w rozwój współpracy międzynarodowej.
Punktem odniesienia dla dyskusji była Strategia Zrównoważonego Umiędzynarodowienia Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Polsce do 2035 roku. To dokument, zaprezentowany na forum przez dyrektora NAWA, dr Wojciecha Karczewskiego, który porządkuje najważniejsze wyzwania i wyznacza kierunki działań na kolejne lata: od wzmacniania potencjału badawczego i budowania trwałych partnerstw, przez mobilność akademicką i rozwój kompetencji, po promocję polskiej nauki oraz większą widzialność naszych uczelni i instytucji na świecie. Wystąpienie specjalne na temat Strategii wygłosił prof. dr hab. Andrzej Szeptycki, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Podczas Kongresu rozmawialiśmy o tym, że umiędzynarodowienie nie jest już dodatkiem do działalności akademickiej. Jest jednym z warunków rozwoju nauki, edukacji, gospodarki i społeczeństwa. W dyskusjach mocno wybrzmiały tematy jakości współpracy międzynarodowej, spójności polityk publicznych, roli dyplomacji naukowej, bezpieczeństwa badań, polityki wizowej, zatrzymywania talentów w Polsce oraz powiązania umiędzynarodowienia z realnymi potrzebami rynku pracy.
Pierwszy dzień Kongresu był poświęcony przede wszystkim Strategii oraz jej miejscu w systemie nauki i szkolnictwa wyższego. Mowa była o tym, jak przejść od dokumentu do konkretnych działań, jak koordynować współpracę między instytucjami oraz jak korzystać z doświadczeń innych państw, między innymi Estonii, Francji i Austrii. Ważnym wątkiem był także gospodarczy wymiar umiędzynarodowienia, szczególnie w kontekście zaawansowanych technologii, sektora kosmicznego, współpracy nauki z przemysłem oraz udziału Polski w międzynarodowych sieciach badawczych.
Rozmowy dotyczyły również nowej geopolityki i jej konsekwencji dla szkolnictwa wyższego. Paneliści zwracali uwagę na znaczenie odpowiedzialnego doboru partnerów, autonomii uczelni, europejskich sieci współpracy oraz nowych wyzwań związanych z bezpieczeństwem, obronnością, technologiami podwójnego zastosowania i zmianami w globalnym przepływie wiedzy. W tym kontekście Polska może odgrywać ważną rolę jako partner rozumiejący doświadczenia Europy Środkowo-Wschodniej i potrafiący przekładać je na język międzynarodowej debaty akademickiej.
Drugi dzień pokazał, jak szerokie i konkretne jest dziś myślenie o umiędzynarodowieniu. Odbyły się wydarzenia równoległe poświęcone mikroanalizom pracowników NAWA jako wkładowi do prac nad Strategią oraz dobrym praktykom w umiędzynarodowieniu badań podstawowych. Rozmawiano między innymi o tym, że umiędzynarodowienie powinno wynikać z realnych potrzeb instytucji i środowiska naukowego, a nie z samej mody na „bycie międzynarodowym”. Ważne są zespołowość, dobra administracja, wsparcie naukowców oraz docenienie roli menedżerów nauki.
Nie zabrakło także rozmowy o bezpieczeństwie, wolności akademickiej i globalnych wyzwaniach. Umiędzynarodowienie wymaga dziś równowagi między otwartością a odpowiedzialnością. Oznacza to budowanie partnerstw, które wzmacniają jakość badań i kształcenia, ale jednocześnie uwzględniają zmieniającą się sytuację międzynarodową, bezpieczeństwo instytucji oraz interes publiczny.
Ważnym tematem była również rola umiędzynarodowienia w rozwoju lokalnym. Współpraca międzynarodowa nie kończy się na granicach uczelni. Przekłada się na rozwój miast, regionów, instytucji, zespołów badawczych i ludzi. Wzmacnia potencjał gospodarczy społeczności lokalnych, otwiera nowe możliwości współpracy i pomaga budować środowiska akademickie zdolne odpowiadać na wyzwania przyszłości.
Kongres zamknął dr Łukasz Gołota, Zastępca Dyrektora NAWA. Było to symboliczne domknięcie dwóch intensywnych dni, ale nie koniec rozmowy. Przed nami dalsze prace, kolejne spotkania i wspólne działania na rzecz Strategii Zrównoważonego Umiędzynarodowienia Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Polsce do 2035 roku.
